mot/MOT


A - Als ongeleed woord

mot 1.0

afbeelding

Bron: Olaf Leillinger
(CC BY-SA 3.0)

vlinder die voornamelijk 's nachts actief is en doorgaans minder kleurrijke vleugels heeft dan een dagvlinder; nachtvlinder

Semagram


Een mot…

is een vlinder; is een insect; is een dier

      RijkAnimalia; Dieren
      StamArthropoda; Geleedpotigen
      KlasseInsecta; Insecten
      OrdeLepidoptera; Vlinders

      Algemene voorbeelden


      Af en toe, heel zelden want het is een beetje genant, zei ik wel eens tegen een familielid: 'wat ik nu weer heb - ik ben waarschijnlijk de enige persoon in Amsterdam die motten in haar keukenkast heeft!' en dat werd dan altijd grinnikend beaamd.

      Twee eendjes en wat brood, Renate Rubinstein,

      Motten eten wol, die horen dus in de klerenkast, dat weet een kind en daar strooi je sinds oudsher mottenballen tegen.

      Twee eendjes en wat brood, Renate Rubinstein,

      Een fraai voorbeeld is een mot in Madagascar die met een afrolbare snuit van tientallen centimeters net bij de nectar onderin een eigenaardige slurfvormige orchidee kan komen.

      NRC,

      Wat druppels op een zakje gedroogde lavendel of in een geurflesje weert motten uit de linnenkast.

      http://www.ganesha.be/olie.html

      Lees de werken van de getuigen, het is de vergissing van de vrijheid die ze bezingen. Het is de vergissing van hun held waardoor we naar hun werken worden gezogen als motten naar het licht.

      De mensheid zij geprezen, Arnon Grunberg,

      Andere schadelijke insecten zijn de houtworm, stofluis, mier, spektor, tapijtkever en mot.

      http://www.uvh.nl/archief/doc.html

      Niemand weet wanneer hij doodgaat, we zijn motten die blind tegen het brandend licht aanvliegen.

      De langverwachte, Abdelkader Benali,

      Combinatiemogelijkheden


      als subject bij een werkwoord


      • fladderen
      • zwermen

      Een mot fladdert tenminste nog geestdriftig rond zijn ondergang.

      Meppeler Courant,

      Een regen van takken daalt neer op het dak van de auto, houten druppels tikken weg. In de lichten zwermen nog meer motten. Een troep gebroken, doorzichtige, tere vleugels en poten kronkelt en draait over de voorruit.

      De jongen die alles goed wou denken, Ben Faccini,

      in voorzetselgroep


      • aangevreten door de motten

      Mijn haren kleed was aangevreten door de motten, mijn boeken waren beschimmeld.

      Calvados, Elvis Peeters,

      Woordfamilie


      Als deel van een afleiding


      Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


      • aardappelmot
      • amandelmot
      • appelmot
      • appelstippelmot
      • berenklauwmot
      • bijenmot
      • bontmot
      • buxusmot
      • cacaomot
      • cactusmot
      • dadelmot
      • floridamot
      • fruitmot
      • graanmot
      • harsmot
      • houtmot
      • kardinaalsmutsmot
      • karwijmot
      • keldermot
      • kledingmot
      • kleermot
      • koolmot
      • korenmot
      • kroosmot
      • lichtmot
      • meelmot
      • mineermot
      • mueslimot
      • nachtmot
      • ooftmot
      • papiermot
      • pelsmot
      • populiermot
      • preimot
      • pruimenmot
      • reuzenmot
      • schietmot
      • schildmot
      • snuitmot
      • spinselmot
      • steenmot
      • stippelmot
      • suikermot
      • tapijtmot
      • uienmot
      • vetmot
      • wasmot
      • watermot
      • wijnmot
      • wintermot
      • woordmot
      • yuccamot
      • zijdemot
      • zilvermot

      Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


      • motbal
      • motdrift
      • motecht
      • motechtheid
      • motluis
      • motplek
      • motrooster
      • motruïne
      • mottenbal
      • mottenbol
      • mottenburcht
      • mottenburg
      • mottengat
      • mottenheuvel
      • mottenkasteel
      • mottenkruid
      • mottenlarfje
      • mottenlarve
      • mottenlijk
      • mottenpapier
      • mottenplaag
      • mottenplant
      • mottenstadion
      • mottenvleugel
      • mottenvliegtuig
      • mottenvolk
      • mottenzak
      • mottenziel
      • motvlieg
      • motvliegje
      • motvlinder
      • motvrij
      • motvuurtje

      mot 1.1

      rupsen van motten als verzameling, voorgesteld als een plaag die vooral gaten in de keren vreet of landbouwgewassen beschadigt; bederf, veroorzaakt door de rupsen van motten

      Betekenisbetrekking


      metonymie
      Betrokken betekenissen1.0 : 1.1

      Semagram


      Mot…

      is een verzameling

          Algemene voorbeelden


          Veel kleding en tapijt is in de fabriek al behandeld met chemische middelen tegen mot.

          http://www.ecoline.org/verde/infobladen/11plaaghuis.shtml,

          Schade door langzaamwerkende weersinvloeden of andere invloeden (natuurgeweld uitgezonderd), slijtage, eigen gebrek, eigen bederf, mot, knaagdieren, insecten enz.

          http://www.cirkel.nl/

          Combinatiemogelijkheden


          als subject bij een werkwoord


          • in iets komen
          • in iets zitten

          Ik lijstte een foto van Micky in. Haalde Beer uit het rommelhok. Rook aan zijn tas met kinderkleertjes [...]. In Beer zat de mot. De kinderkleertjes roken naar oude witkalk, muffe schimmel en opgedroogd regenwater.

          De kleine blonde dood, Boudewijn Büch,

          'Moet dat nou?' Hij had een hekel aan dat pak. Hij voelde zich er een patser in, hoewel het op zichzelf geen onaardig pak was. 'Er is al een keer de mot ingekomen.' Hij aarzelde. 'Goed,' besliste hij. 'Ik zal het aantrekken.'

          Het Bureau. Dl. 6: Afgang, J.J. Voskuil,

          in voorzetselgroep


          • door mot aangevreten

          Fre koncentreert zijn aandacht op talrijke stofferige banieren en de door mot aangevreten wimpels.

          Hete zeeprikkels, Andreas Roels,

          Vaste verbindingen


          de mot zit in iets


          1. Vormvariant: de mot zit er in; de mot is er in

            de kwaliteit van iets is verminderd; iets heeft zijn beste tijd gehad

            Volgens meester Snellaert waren de Van Callants voorwaar een roemrijk geslacht, ook al zat de mot er wat in de laatste tijd.

            Sluitertijd, Erwin Mortier,

            De mot zit in zijn lenigheid en sierlijkheid.

            De Standaard,

            Hij bewoog zich door de klas alsof hij aan een knaapje hing, met een geestdrift waar zwaar de mot in zat.

            Mijn tweede huid, Erwin Mortier,

          de mot in de maag hebben


          1. Vormvariant: mot in de maag hebben

            hevige honger hebben; zich misselijk voelen van de honger

            Smulpapen, zo noemde men in de achttiende eeuw de geestelijken die met veel overgave de tafel eer aandeden. Later ging men dit woord ook toepassen op eenieder die voortdurend de mot in de maag heeft en van smarotsen (schransen, van Hoogduits schmarotzen. Eigenlijk: klap­lopen) niet vies is.

            http://marcdecoster.blogspot.com/2006_12_01_archive.html,

            Al het vlees in de toonbank leek opeens te bewegen alsof er bergen hongerige maden met mot in de maag onder zaten.

            http://www.literairnederland.nl/2011/04/11/de-verzonken-jongen-jan-vantoortelboom/,

          Woordfamilie


          Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


          • aardappelmot
          • appelmot
          • appelstippelmot
          • bontmot
          • cacaomot
          • cactusmot
          • dadelmot
          • graanmot
          • houtmot
          • karwijmot
          • keldermot
          • kledingmot
          • kleermot
          • koolmot
          • korenmot
          • meelmot
          • mueslimot
          • ooftmot
          • papiermot
          • pelsmot
          • preimot
          • pruimenmot
          • spinselmot
          • steenmot
          • tapijtmot
          • uienmot
          • uikermot
          • vetmot
          • wijnmot
          • yuccamot

          mot 2.0

          neerslag in zeer fijne druppels; motregen; motsneeuw

          Semagram


          Mot…

          is neerslag

          • [Vorm] heeft de vorm van zeer fijn stof

            Algemene voorbeelden


            Officieel was het de korte droge tijd, maar behalve af en toe gloeiende zon, kregen we elke variëteit van regen aangeboden, in elke richting tussen verticaal en horizontaal, dikke druppels en mot, urenlange druilbuien en korte haastige.

            Het principe van nieuwsgierigheid, Dick Hillenius,

            Woordfamilie


            Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            mot 3.0

            (informeel)

            felle ruzie met veel geroep en ook wel trekken en duwen; hevige ongeregeldheden; herrie

            Semagram


            Mot…

            is ruzie

            • [Eigenschap of hoedanigheid algemeen] verloopt heftig, met veel geroep en getier, vaak ook met duwen en trekken

              Algemene voorbeelden


              Mot met de cineclub, mijn eerste kennismaking met linkse verketterij. We worden beschuldigd van elitisme, we zijn bourgeois omdat we lezingen houden op scholen.

              De schaamte voorbij, Anja Meulenbelt,

              Bovendien was bekend dat er zo'n half miljoen mensen van buiten de stad zouden komen, ofwel om de koningin toe te juichen ofwel om te kijken wat er voor mot in de stad zou zijn.

              http://www.iisg.nl/~staatsarchief/boek/Stadfrm.htm,

              Vaste verbindingen


              mot hebben met iemand


              1. felle ruzie hebben met iemand

                Met een beetje hulp van het steeds verbijsterende toeval was de zaak binnen de week geregeld: Tonny, na twee jaar schijnbaar huwelijksgeluk, had op dat opgenblik volop mot met vrouw Mieke, die hij destijds bij mij op 't uitzinnige sexfeest had leren kennen.

                Het blije lijden, Alex Rosseels,

              mot krijgen met iemand


              1. felle ruzie krijgen met iemand

                Tjerk had niet erg veel contact met hem gehad, had in het begin zelfs een beetje mot met hem gekregen over een lawaaiig feestje op de kamer, met veel drank en spul om te roken, terwijl Tjerk in zijn bed lag en wilde slapen.

                Murfreesboro blues, Mart Smeets,

                De film is een ontgoocheling en tijdens de pauze krijgt mijn vader mot met een andere vader die er met onze twee cola's vandoor wil gaan.

                Herinneringen aan moeder aarde, Johan Tykens,

              mot maken


              1. ruzie maken

                In opvangtehuizen maken ze mot en worden ze eruit geschopt en mogen er nooit meer in, maar binnen zo’n soort leefgemeenschap hebben ze gewoon een plek voor de nacht als ze zich gedragen en anders worden ze eruit geknikkerd en de volgende keer worden ze met net zo veel liefde weer opgenomen, dat is gewoon een feit, dat gebeurt gewoon.

                http://www.autonoomcentrum.nl/

              mot 4.0

              ((vooral) in België, informeel)

              slaag

              Semagram


              Mot…

              is een behandeling

                  Hoofdsemagram: slaag


                  Algemene voorbeelden


                  Natuurlijk zit daar veel crapuul, voor wie binnen of buiten niks uitmaakt. Slechte mensen. Die bestaan. Door en door slecht. Dat bestaat. Ontegensprekelijk. Maar daar zit veel goed volk. Ik wist dat niet voor ik er ook zat. Mensen die de klop gekregen hebben. Mot op de kop. Want daarbuiten is het gemakkelijk. Een mens doet elke dag wel iets waardoor hij kan denken: ik ben goed. Of toch niet slecht. Maar daarbinnen. Ge zit daar niet voor niks. Als het niet is voor wat ge veroordeeld zijt, dan is het wel voor iets anders.

                  Werk, Josse De Pauw,

                  Combinatiemogelijkheden


                  als object bij een werkwoord


                  • mot geven

                  jeanneke houdt nu café en zit onder de pillen, bij een vent die haar mot geeft, en die haar een dochter maakte.

                  Het blije lijden, Alex Rosseels,

                  mot 5.0

                  ((vooral) in België, informeel)

                  slag; klap

                  Semagram


                  Een mot…

                  is een aanraking

                      Hoofdsemagram: klap


                      Combinatiemogelijkheden


                      als subject bij een werkwoord


                      • vallen

                      Hier gaan motten vallen, dacht ik, en dat op een zondagmorgen, en de Ferre is er vandoor.

                      Cargo, Patrick Conrad,

                      als object bij een werkwoord


                      • motten geven
                      • motten krijgen

                      Die van 't Heibloemeke stonden garant voor ambras. Was het er kermis, dan werd er gevochten. Was het ergens anders kermis, dan gingen ze ergens anders motten geven (en krijgen).

                      http://www.nieuwsbladvangeel.be/v1/?p=25&art=45

                      En nu gaat ge hier vertrekken. Ik ga niet handtastelijk worden. Ge hebt geluk dat ge vrouwen zijt, anders zouden jullie motten krijgen.

                      http://forums.marokko.nl/archive/index.php/t-4058952.html

                      Man, ik ga motten krijgen na dit interview.

                      http://www.knack.be/weekblad/magazines/04-05-2011/,

                      mot 6.0

                      ((vooral) in België, informeel)

                      in de verbindingen iets in de mot hebben en iets in de mot houden

                      Vaste verbindingen


                      iets in de mot hebben


                      1. iets opgemerkt hebben; zich bewust zijn van iets

                        Synoniem: iets in de gaten hebben; iets in de smiezen hebben

                        Ondertussen heb ik al drie jaar in de mot dat een zieke ziek is.

                        De bondgenoot, Marcella Baete,

                        En Amerika zou The USA niet zijn als één of andere bloeddorstige business-shark dat niet in de mot had.

                        http://users.tijd.com/delink/,

                      iets in de mot houden


                      1. aandachtig toezien op iets; letten op

                        Synoniem: iets in de gaten houden

                        Dranken mengen kan op zich geen kwaad, als je er maar tegen kunt en, als je de hoeveelheid alcohol die je naar binnen giet in de mot houdt.

                        http://www.mloz.be/cgi-bin/profnl/profgen.cgi?page=http://www.mloz.be/nl/profil/profil72/profil23.html,

                      mot 7.0

                      gebruikt om aan te geven dat er iets plotseling en geheel onverwacht plaatsvindt; pats; pardaf

                      Algemene voorbeelden


                      Mot en meneer is weg, dat is mij nu toch een beetje te beest.

                      Altrapsodie, Geert Van Istendael,

                      Maar nee gij, ge kent onze Matjas toch! Hij heeft in Amerika verdergeleerd en daar doen ze dat altijd. Dat is voor de spannink. Ze zeggen eerst het tegenovergestelde van wat ze eigenlijk willen zeggen en dan wachten ze. Ge ziet dat toch in de bold en de beautiful. Ze doen zelfs dikwijls of dat ze gaan weggaan en dan blijven ze bij de deur staan, de hand aan de klink, zonder om te draaien. En dan, héél traag, komen ze terug. Eerst de kop en dan de rest. Ze blijven naar de grond kijken en dan mot!... recht in uw ogen. Maar dan hebben ze nog altijd niks gezegd! Eerst doen ze dan nog een paar keer precies of dat ze iets gaan gaan zeggen en als ge begint te denken: nu komt er niks meer... Mot !! Dat is voor de spannink.

                      Werk, Josse De Pauw,

                      B - Als letterwoord

                      MOT 1.0

                      overheidsinstelling waaraan de financiële instellingen verdachte transacties moeten melden; Meldpunt Ongebruikelijke Transacties

                      Semagram


                      Het MOT…

                      is een overheidsinstelling; is een instelling; is een organisatie

                      • [Functie] dient om verdachte transacties bij financiële instellingen te registreren; is een middel om zwart geld op te sporen
                      • [Activiteit of handeling] ontvangt meldingen vanwege de financiële instellingen
                      • [Legitimiteit] is ingesteld door de wet MOT

                        Algemene voorbeelden


                        Want al is de euro-omwisseling niet aangegrepen voor een geldzuivering zoals in 1948 gebeurde met het Tientje van Lieftinck, banken en andere financiële instellingen moeten alle ongebruikelijke transacties en zeker die vanaf 25.000 gulden bekend maken bij het Meldpunt Ongebruikelijke Transacties (MOT) in Zoetermeer.

                        http://www.nrc.nl/W2/Nieuws/2000/12/02/Vp/z.html,

                        Daarbij wordt intensief samengewerkt tussen het MOT en de anti-witwaseenheid BLOM.

                        http://www.openbaarministerie.nl/

                        In 2001 heeft het MOT 20.200 verdachte transacties aan de politie doorgemeld tegen 10.800 in 2000.

                        http://www.openbaarministerie.nl/

                        MOT 2.0

                        bij wet opgelegde verplichting aan financiële instellingen om verdachte transacties te melden aan een daartoe ingestelde overheidsdienst; Meldplicht Ongebruikelijke Transacties
                        Vooral in de verbinding wet MOT.

                        Semagram


                        De MOT…

                        is een verplichting

                        • [Betrokkene] is opgelegd aan de financiële instellingen
                        • [Handelende persoon] is opgelegd door de wetgever
                        • [Onstoffelijke inhoud] houdt in dat de financiële instellingen verdachte transacties moeten melden aan een daartoe opgericht meldpunt

                          Algemene voorbeelden


                          Wit wassen vindt alleen plaats in de criminele sfeer. Kunnen degenen die spijt hebben van hun zwarte geld nog terug? Jawel, zij kunnen tot inkeer komen. Ze betalen dan slechts de achterstallige belasting plus rente. Voorwaarde is wel dat de fiscus hen niet op het spoor is, want dan gaat het hele feest niet door. Breekt de Melding Ongebruikelijke Transacties ( MOT ) nog potten? Nee, niet echt. In verband met de invoering van de euro is de hoeveelheid meldingen weliswaar gestegen, maar het aantal daaruit voortvloeiende fraudezaken zal wederom minimaal zijn.

                          http://www.zibb.nl/finance/overzicht_artikel.asp?artnr=451928,

                          Vaste verbindingen


                          de wet MOT


                          1. de wet waardoor de Meldplicht Ongebruikelijke Transacties wordt opgelegd

                            De CRI verwacht dat na invoering van de Wet MOT financiële instellingen jaarlijks 100.000 tot 300.000 verdachte transacties zullen melden.

                            NRC,

                            Daarvoor geldt sinds vorig jaar de Wet Melding Ongebruikelijke Transacties (MOT), waarin is bepaald dat banken bij justitie moeten melden als een klant meer dan 25.000 gulden cash geld wil storten of wisselen.

                            NRC,