ghazal

Als je basilicum niet met je vingers verwarmt, zul je niets merken van zijn geur. Amber geurt pas, als het wordt verhit. De weerslag van deze filosofie is te vinden in de ghazal (liefdespoëzie), die van speels tot schaamteloos lichamelijk is.

Wie verlegen zit om een gelegenheidsvers en er iets bijzonders van wil maken, kan zich vermeien in een keur van dichtvormen in alle soorten en maten zoals: ballade, rondeel, ghazel (uitmuntend voor minnepoëzie), limerick, ollekebolleke, rupsband, carol, sonnet. Twee elementen zijn essentieel voor al deze dichtvormen, zegt Drs. P (pseudoniem van H.H. Polzer, 1919) in zijn inleiding: rijm en metrum.

Hafid Bouazza maakte voor de bundel Schoon in elk oog is wat het bemint een keuze uit de Arabische liefdespoëzie, de ghazal, die voortkwam uit een amoureuze of erotische inleiding op een lang gedicht (Bert Bakker; fl19,90).

In één opzicht onderscheidt deze versvorm zich van vorige, die door Drs. P zo geestdriftig werden gepropageerd. In tegenstelling tot de clerihew of de ollekebolleke, de ghazel of de pantoum, is de voornaamste vereiste dit keer immers niet controleerbaar voor wie alleen op het gehoor van zo'n vers kennis neemt.

En zo gingen in huize Ahluwalia teksten rond als, vrij vertaald: 'De lijnen op jouw voorhoofd zeggen dat we nooit samen zullen zijn. Zonder lamp, zal de olie niet ontbranden.' Waarop Kiran dan bij wijze van spreken de aanbedene al hoorde schamperen: 'Maak je geen zorgen, ik was niet van plan om voor jou te ontvlammen.' Ander typisch staaltje ghazal, van de dichter Harbans Bhaur en vertolkt op Ahluwalia's laatste cd Wanderlust.

Ik schrijf enkel de muziek, want ghazals zijn een specifieke format die jaren studeren vergt voor je zelf ghazalpoëzie kunt schrijven. Nog nooit heeft iemand zowel de teksten als de muziek geschreven.

Kale begon haar deel met de Saraswati Vandana en hield de aanwezigen tot het einde geboeid met ghazals en verzen over de status en tere reputatie van jonge vrouwen, eerste liefde en relaties. Ze plaagde de ouderen uit het publiek die volgens haar glunderen bij de gedachte aan hun eerste liefde.

Ghazal is als naam niet zomaar gekozen. Het is een apart genre binnen de Perzische poëzie, en in India is ghazal een semi-klassieke muziekvorm. Ghazal, het trio, gebruikt hier ook een tekst van Rumi en dat is mooi, maar de staaltjes van schoonheid liggen boven alles in het wendbare onverwachte, in het absoluut sublieme samenspel.

De zangers begon [sic] met een devotioneel nummer, gevolgd door enkele oude filmsongs, Soefinummers en ghazal en qawali's op aanvraag.

'Vraag me niet waarom, maar in India is de ghazal langzaam maar zeker uit de mode geraakt. Het wordt gezien als gedateerd. Terwijl in mijn jeugd de ghazal nog uit de radio schalde.'

Verder vertolk ik een oud lied van de Egyptische diva Oum Kalthoum, een Indiaas lied en ghazals (een poëtische liedvorm van Arabische origine, red.), maar ook nieuwere liedjes, zoals een nummer van Billie Holiday.

Het zijn liefdesliederen en songs over verlangen, met een groot poëtisch gehalte, voornamelijk ballades. Ik heb die ghazals bestudeerd, maar ook de vrolijkere folksongs die de schoonheid van het leven bejubelen. Ze gaan over de blijdschap om een nieuwe neusring of over bloemen.

Hij begint zijn repertoire met ghazals van onder anderen Gulam Ali, Mehdi Hassan en Jagjit Singh. Ghazals worden in dichtvorm geschreven en bestaan uit rijmende coupletten waarin pijn, verlies, scheiding en de schoonheid van liefde worden beschreven. Er wordt vooral gebruikgemaakt van Arabische woorden. In het laatste vers wordt meestal de naam van de schrijver genoemd.

In de populaire Indiase film zingen twee koningskinderen, de een links op het scherm en de ander rechts, malkander toe in de vorm van suikerzoete 'ghazals'. Dat de geliefden elkaar niet raken 'omdat het water tussen hen te diep is' verhevigt het verlangen en dat is het kenmerk van de ware liefde.