hallucineren

"Toen ik zelf, een twintigjarige leerling-verpleegkundige, in het Delta-ziekenhuis als patiënt werd opgenomen, dacht ik dat ik er ging solliciteren." Kwam het door het werk in de psychiatrie dat hij doordraaide? "Niet echt. Alles wat ik zag maakte diepe indruk, maar ik denk dat ik depressief en later psychotisch ben geworden omdat ik helemaal alleen, nog zonder vrienden, in een nieuwe stad woonde. Misschien kwam het door de verschillende anti-depressiva die ik slikte, dat ik hallucineerde en stemmen hoorde." Frank is na die tijd nooit meer psychotisch geweest. Maar nog denkt hij wel eens 'hallucineer ik weer?', als hij iets vreemds ziet. "Belangrijk was dat ik nieuwe vrienden kreeg. En ik ben yoga gaan doen, daar heb ik van geleerd dichter bij mezelf te blijven. Dat klinkt vreselijk, maar ik weet niet hoe ik het anders moet zeggen."

„Mijn cliënt is geen ontkennende verdachte, maar hij is onwetend", zegt advocaat Jongsma. „Het dringt niet tot hem door dat Gessica er niet meer is. Hij draagt een heel scala van psychiatrische problemen met zich mee. Hij is ongelukkig en al een groot deel van zijn leven is hij depressief, angstig en psychotisch. Hij kampt met een ernstig alcoholprobleem. Hij hoort stemmen en demonen, en hallucineert.

In plaats van 'sla rechtsaf na 500 meter' kan Maps je voortaan vertellen 'sla rechtsaf achter de kerk'. Die gebouwen zullen dan ook duidelijk gemarkeerd worden op de kaart. Dé vraag is vooral hoe vlot en betrouwbaar die AI-assistent zal werken. Gemini durft weleens antwoorden te verzinnen. Wat als de AI-assistent een afslag of restaurant hallucineert? Google beweert dat het risico tot een minimum beperkt is. Het AI-model kijkt niet alleen naar zijn trainingsdata en gaat niet zomaar het internet op. Het richt zich op realtime-locatiegegevens en een database van meer dan 250 miljoen geregistreerde plaatsen in Google Maps. "Die AI-chatbot interpreteert dus je vraag en doet vervolgens een gerichte zoekopdracht in de data van Google", zegt Jorge De Corte, CEO van AI-bedrijf ReBatch. "De kans op hallucinaties wordt zo een stuk kleiner."

Eerder bleek uit onderzoek van OpenAI zelf dat in veel gevallen, afhankelijk van de omstandigheden, foute informatie wordt gegenereerd. AI heeft de neiging om te "hallucineren" als er informatie wordt gevraagd over onderwerpen waar het eigenlijk te weinig van weet. "Je kunt een systeem er bijvoorbeeld van overtuigen dat een vis een zoogdier is, en daar gaat het systeem dan in mee", zegt AI-kenner Van Grieken.

Harari orakelt ook dat mensen geneigd zijn om AI als onfeilbaar te beschouwen: alles wat AI beweert, houden we voor waar, en dat is levensgevaarlijk. Toen Harari dit boek aan het schrijven was in 2021-22, klopte dat misschien. Maar intussen weet haast iedereen dat ChatGPT voortdurend hallucineert. Mensen vertrouwen AI voor geen haar meer, en terecht.