hallucinatie 1.0
(psychologie en psychiatrie)
Semagram (extra betekenisinformatie)
Een hallucinatie…
is een waarneming
- [Oorzaak, reden of aanleiding] kan een symptoom zijn van bepaalde psychische stoornissen, zoals schizofrenie of een psychose
Algemene voorbeelden
„Als je beenspieren verslappen terwijl je staat, dan zak je door je knieën. Dat wil je brein altijd voorkomen, ook als je in je bed ligt." Je brein denkt wellicht dat je rechtop staat. Dat is een hallucinatie, aldus Coenen. „Dat past mooi in die periode van halfslaap", zegt hij. „Daarin heb je wel meer sensaties van dingen die er niet zijn. Je voelt je bijvoorbeeld alsof je zweeft, je ziet allerlei beelden. Het is de schemertoestand tussen realiteit en fantasie."
Sandoz vermoedde dat lsd in de psychiatrie gebruikt kon worden, al wist het bedrijf niet zo precies waarvoor en hoe: lsd is een voorbeeld van een geneesmiddel waar de kwaal bij gezocht wordt. Misschien, was de gedachte, leken de hallucinaties die lsd opwekt wel op wat schizofrenen meemaken tijdens een psychose. De eerste menselijke proefpersonen na Hofmann op wie de stof werd uitgeprobeerd, waren in 1947 psychiatrische patiënten van de Züricher universiteitskliniek. Lsd kon, dacht Sandoz, bruikbaar zijn om onderdrukte gevoelens los te maken, vooral bij angstige of obsessieve neuroses.
In tegenstelling tot psychiatrische patiënten, weten mensen die het Syndroom van Charles Bonnet hebben, dat wat ze zien niet echt is. Zo'n 14% van de oudere slechtzienden hebben dit verschijnsel. Wat ze zien kan zeer verschillend zijn. Meestal zien ze mensen, maar je hoort ook over dieren, bloemen, miniatuur personen, huizen of complete landschappen. Heb je er steeds last van? Meestal heeft men een paar keer per week een dergelijke hallucinatie, die een paar minuten duurt. Dit kan echter sterk wisselen.
Woordfamilie
Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen
Overige woordfamilieleden
hallucinatie 2.0
(ICT; neologisme)
Semagram (extra betekenisinformatie)
Een hallucinatie…
is informatie
- [Medium] wordt gegenereerd door AI-chatbots
- [Onstoffelijke inhoud] kan variëren in onjuistheid tussen enigszins onnauwkeurig tot volledig onwaar
Algemene voorbeelden
Een van de auteurs van het onderzoek, de Nieuw-Zeelandse hoogleraar organisatiekunde André Spicer, zette het gevaar vorige week uiteen in The Guardian. Door AI gegenereerde ongegronde beweringen, oftewel hallucinaties, kunnen volgens hem gebruikt worden om antwoorden op lastig te verifiëren kwesties te vinden, zoals de huidige economische situatie of de conflicten in Oekraïne en Palestina. Dit kan leiden tot een realiteit waarin mensen belangrijke beslissingen, zoals bij verkiezingen, baseren op een „volledig illusoir informatielandschap".
Zou het mogelijk zijn om een taalmodel te trainen met énkel Disney-films, Peppa Pig, Tik Tak en andere kindercontent waarin geen drugs, wapens of seks aan bod komen? "Het is een grote misvatting dat hallucinaties enkel voortkomen uit 'vuile' trainingsdata", zegt Baert. "Je verlaagt de kans door trainingsdata 'op te poetsen', maar hallucinaties blijven mogelijk." "Taalmodellen werken ook maar goed als er genoeg data bij betrokken zijn", zegt Tim Van De Cruys, professor computerlinguistiek (KU Leuven).
De grote taalmodellen onder de motorkap van al die diensten "hallucineren" nog altijd een flink deel van de tijd. Generatieve AI heeft in het anderhalf jaar sinds de lancering van ChatGPT een enorme vooruitgang geboekt in een hele reeks opzichten. Maar in de neiging van deze technologie om "feiten" te verzinnen, zijn er weinig tekenen van verbetering. Erger nog: de AI-bedrijven doen hun uiterste best om niet te praten over de hallucinaties en er geen enkel cijfer over vrij te geven. Dus zelfs als er lichte verbetering is, kunnen we dat niet weten. Een ruwe maar waarschijnlijk vrij realistische schatting is dat zo'n 15 procent van de antwoorden die een AI-chatbot geeft hallucinaties bevat.
Woordfamilie
Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen
Overige woordfamilieleden
Etymologie
| Aard herkomst | leenbetekenis |
|---|---|
| Vroegste datering | 2022 |
| Brontaal | Engels |
| Vorm in brontaal | hallucination |
| Betekenis in brontaal | idem |
| Samenhangende woorden (betekenis) | AI |