kat


kat 1.0

afbeelding

Bron: Toyah
(Publiek domein)

klein huisdier dat miauwt en spint en dat gehouden wordt als gezelschapsdier of voor het vangen van muizen en ratten; huiskat; poes
Zowel in toepassing op dieren van het vrouwelijk als van het mannelijk geslacht.

Semagram


Een kat…

is een zoogdier; is een dier

  • [Afmeting] heeft een schofthoogte van ongeveer 20 tot 30 cm en is ongeveer 35 tot 55 cm lang
  • [Geluid] mauwt, miauwt en spint; blaast, spuwt of gromt soms om ongenoegen te uiten; jankt of schreeuwt, bv. bij krolsheid; maakt een mauwend, miauwend, spinnend, blazend, spuwend, grommend, jankend of schreeuwend geluid
  • [Gevoelsindruk] heeft een zachte, meestal glanzende vacht; is kortharig, langharig of heeft halflang haar
  • [Kleur] kan verschillende kleuren en vachtpatronen hebben; is eenkleurig of meerkleurig gestreept of gevlekt, bv. een schildpadkat of lapjeskat
  • [Attribuut] draagt vaak een halsband
  • [Bouw] is gewerveld; heeft vier poten
  • [Deel] heeft een lange staart, een ronde kop, een korte snuit, grote ogen, puntige, opstaande en naar voren gerichte oren en gevoelige snorharen bij de bek; heeft een ruwe tong; heeft vijf tenen aan beide voorpoten en vier tenen aan de achterpoten; heeft scherpe gebogen nagels die intrekbaar zijn
  • [Ras] is een huis-tuin-en-keukenkat zonder stamboom of is een raskat
  • [Functie] wordt gehouden voor het vangen van muizen, ratten en ander ongedierte; wordt ook meegenomen naar shows als het een raskat is
  • [Herkomst of oorsprong] stamt af van de wilde kat (Felis silvestris)
  • [Voortplanting] brengt de jongen levend ter wereld; is een paar keer per jaar krols
  • [Plaats] kan binnenshuis gehouden worden, maar gaat meestal ook graag naar buiten
  • [Leeftijd] wordt gemiddeld 14 tot 16 jaar oud, maar kan ook ouder worden dan 20; wordt als jong kitten genoemd
  • [Eigenschap of hoedanigheid algemeen] heeft een goed gezichtsvermogen; kan goed zien in het schemerdonker, maar niet als het helemaal donker is; kan op korte afstand niet zo goed zien, maar heeft zeer goed ontwikkelde snorharen als tastzintuig; heeft ook een zeer goed gehoor en een zeer goed reukvermogen; houdt van melk
  • [Beweegbaarheid] is zeer lenig; kan zich bij een val zodanig keren dat zij op haar pootjes terechtkomt
  • [Behandeling of bewerking] wordt opgevoed door zijn eigenaar; wordt, als het een gezelschapsdier is of naar tentoonstellingen wordt gebracht, vaak lichamelijk goed verzorgd, geborsteld, gekamd en gewassen
  • [Beweging] gebruikt haar lange staart om in evenwicht te blijven en ook als communicatiemiddel; is snel en kan goed klimmen; beweegt zich soms sluipend voort, bv. bij het besluipen van een prooi; kan ook goed sprinten, maar heeft een beperkt uithoudingsvermogen
  • [Gedrag] is een vleeseter; jaagt op muizen en ander ongedierte, maar houdt ook van luieren, zonnen en slapen; is een zindelijk dier en besteedt ook veel tijd aan het wassen van zichzelf; scherpt geregeld haar nagels op een ruw oppervlak, bv. aan een krabpaal; kan alleen gehouden worden, maar leeft ook graag in kleine groepjes; houdt er doorgaans van om aangehaald en geaaid te worden
  • [Waardering] wordt gehouden en gewaardeerd als huisdier en gezelschapsdier
  • [Voorstellingswijze] werd bij ons in de middeleeuwen in verband gebracht met hekserij en duistere machten; wordt in het volksgeloof nog beschouwd als ongeluksbrenger of geluksbrenger, bv. wanneer een zwarte kat je pad kruist, van je wegloopt of naar je toe komt; stond in sommige culturen wel in hoog aanzien, bv. in het oude Egypte, en werd in oosterse culturen zelfs als heilig dier beschouwd; beschikt volgens het volksgeloof over zeven of negen levens

Wetenschappelijke naam: Felis catus

Rijk Animalia; Dieren
Stam Chordata; Chordadieren
Klasse Mammalia; Zoogdieren
Orde Carnivora; Roofdieren
Familie Felidae; Katachtigen
Geslacht Felis
Soort Felis catus

Algemene voorbeelden


Na wekenlange speculatie is het zeker. De Britse premier David Cameron neemt een kat in zijn ambtswoning aan Downing Street 10 in Londen. Kat Larry krijgt als Chef Muizenjager als voornaamste taak om ratten te vangen.

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2690/Opmerkelijk/article/detail/1835006/2011/02/15/Downing-Street-benoemt-na-14-jaar-weer-kat-als-rattenvanger.dhtml

Katten zijn ook goed om muizen of spinnen te vangen.

http://www.bop.vgc.be/tijdschriften/wablieft/wab440/Wa40sam1.txt

Katten scherpen geregeld hun nagels. Ze doen dit instictief, je kan dit je kat niet afleren. Kittens zullen geregeld hun nageltjes aan het bankstel of een deurstijl willen scherpen. U moet ze natuurlijk hier wel van weerhouden, U kunt dit een kitten niet kwalijk nemen. Katten zijn nu éénmaal dieren en die kennen de waarde van uw spullen niet. U zorgt er het best voor dat uw kat een eigen krabpaal of sisal of kokosdeurmatje heeft.

http://users.skynet.be/bk234002/huiscat.htm

Katten zijn propere dieren en ze wassen zich meermaals per dag, omdat de kat kleine weerhaakjes op zijn tong heeft die naar achteren buigen, kan de kat niks anders doen dan de losse haren uit de vacht inslikken.

http://users.skynet.be/bk234002/huiscat.htm

In Egypte word al van af ongeveer 5000 jaar voor Christus de Nubische kat gehouden. Eeuwen later gingen ze in dat land katten als heilige dieren beschouwen.

http://users.pandora.be/ggjv/Honden/kInfo.htm

Konijnen zijn, net als katten, zeer zindelijk.

http://www.konijnen.be/

Combinatiemogelijkheden


met adjectief ervoor


  • een felle kat
  • een jonge kat
  • een krolse kat
  • een kortharige kat
  • een langharige kat
  • een mooie kat
  • een oude kat
  • een oudere kat
  • een rode kat
  • een volwassen kat
  • een witte kat
  • een zwarte kat

Krolse katten doen er alles aan om weg te komen en dat lukt ook altijd. Juist omdat krolsheid vaak net te laat wordt opgemerkt. Overigens geeft het binnenhouden van krolse katten vaak veel overlast.

http://vpgo.isCool.net/

Hoewel er duidelijk verschil in vachtlengte bij langharige katten is waar te nemen, kan men stellen, dat de erfelijke aanleg voor langhaar (l) recessief is ten opzichte van die voor een kortharige vacht.

http://www.absmid.demon.nl/mainpage.htm

Schrik je als een zwarte kat je pad kruist en loop je nooit onder een ladder door?

http://www.misc.hro.nl/profielen/archief/1201/recensies.html,

Een volwassen kat moet ongeveer 3 tot 4 keer per jaar worden ontwormd.

http://users.pandora.be/ggjv/Honden/kInfo.htm

Bij de oudere kat gaan de nieren, die door het eiwitrijke voedsel altijd hard hebben moeten werken, langzaam achteruit.

http://www.absmid.demon.nl/mainpage.htm

Ik wil geen nest met jonge katten in huis.

http://www.xs4all.nl/~pjbrink/boek/pagina41.htm,

Dan kookte hij zijn potje en zat aan het raam, samen met zijn rode kat die het liefst tussen de planten in de vensterbank lag en die hij daarom zijn geranium noemde.

De gelukkige, Mensje van Keulen,

Mooie kat, fraai vlekkenpatroon.

De zonnewijzer, Maarten 't Hart,

Zijn vrienden deden al het werk en hij zat in het gras, hij had zich ontfermd over een kleine kat die daar rondhing.

Open gelijk een mond, Jeroen Olyslaegers,

Het is een felle kat. Altijd haantje de voorste. Ze is al vaak behandeld voor bijtabcessen. Ze vecht wat af in de buurt. Vreemd voor deze kat is dat ze niet van melk houdt.

http://home.wish.net/~homeopat/inhoud-2.htm

met adjectivisch voltooid deelwoord


  • een gecastreerde kat
  • een gesteriliseerde kat
  • een verwilderde kat

Dat gecastreerde katten dikker zouden worden heeft voornamelijk met voeding te maken en ligt niet alleen aan het feit dat ze gecastreerd zijn.

http://vpgo.isCool.net/

Smit stelt dat uit onderzoek is gebleken dat één verwilderde kat dagelijks minstens één vogel of dier moet verorberen om te kunnen overleven.

NRC,

met adjectivisch tegenwoordig deelwoord


  • een spinnende kat

Boenders streelt de spinnende kat die de klauwen van zijn voorpootjes uit puur genot door de jurk van glimmende organza in zijn knieën plant.

Cargo, Patrick Conrad,

met ander, nevengeschikt substantief


  • katten en honden
  • honden en katten

Katten en honden zijn de meest geliefde huisdieren.

http://www.bop.vgc.be/tijdschriften/wablieft/wab440/Wa40sam1.txt

als subject bij een werkwoord


  • aanvallen
  • blazen
  • kopjes geven
  • krabben
  • mauwen
  • miauwen
  • spinnen
  • spuwen

De kat zal furieus reageren: blazen en spuwen wanneer de pup haar nadert, maar zal zelden zelf aanvallen.

http://www.vvd-dierenkliniek.be/medische_info/kat_opvoeden.htm

Dan mauwt de zwarte kat die Pap als zijn eigendom beschouwt, alsof hij bij zijn buik wordt opgetild.

Cherry, Mary Karr,

De andere kat gaf kopjes tegen haar heup.

Overspel, Mensje van Keulen,

als object bij een werkwoord


  • een kat aaien
  • een kat eten geven
  • een kat castreren
  • een kat steriliseren
  • een kat strelen

Vanaf welke leeftijd kan een kat worden gecastreerd? In Nederland gebeurt dat op een leeftijd van 7 tot 9 maanden. De Dierenbescherming zou graag zien dat castratie al op jongere leeftijd plaatsvindt.

http://vpgo.isCool.net/

Hij kan niet eens een fles wijn openmaken, hij kan niet eens mijn katten eten geven als ik er eens een keer niet ben.

Annie Berber en het verdriet van een tedere crimineel, Yvonne Keuls,

Vaste verbindingen


als een kat in het nauw


    Zie: als een kat in het nauw

als een kat om de hete brij draaien


    Zie: als een kat om de hete brij draaien

als een verzopen kat


    Zie: als een verzopen kat

als kat en hond leven


    Zie: als kat en hond leven

andere katten te geselen hebben


    Zie: andere katten te geselen hebben

bij nacht zijn alle katten grauw


    Zie: bij nacht zijn alle katten grauw

cyperse kat


    Zie: cyperse kat

dan komt de kat op de koord


    Zie: dan komt de kat op de koord

de Gelaarsde Kat


    Zie: de Gelaarsde Kat

de kat aan de kaas laten komen


    Zie: de kat aan de kaas laten komen

de kat bij de melk zetten


    Zie: de kat bij de melk zetten

de kat de bel aanbinden


    Zie: de kat de bel aanbinden

de kat zit in de gordijnen


    Zie: de kat zit in de gordijnen

de kat in de kelder metselen


    Zie: de kat in de kelder metselen

de kat in het donker knijpen


    Zie: de kat in het donker knijpen

de kat krabt de krollen van de trap


    Zie: de kat krabt de krollen van de trap

de kat krabt de krullen van de trap


    Zie: de kat krabt de krullen van de trap

de kat op het spek binden


    Zie: de kat op het spek binden

de kat uit de boom kijken


    Zie: de kat uit de boom kijken

de kat van de bakker heeft het gedaan


    Zie: de kat van de bakker heeft het gedaan

een kat een kat noemen


    Zie: een kat een kat noemen

een kat in de zak kopen


    Zie: een kat in de zak kopen

een kat met negen levens


    Zie: een kat met negen levens

een kat zou er haar jongen niet meer in terugvinden


    Zie: een kat zou er haar jongen niet meer in terugvinden

een vogel voor de kat


    Zie: een vogel voor de kat

ergens zoveel van weten als de kat van saffraan


    Zie: ergens zo veel van weten als de kat van saffraan

geen kat


    Zie: geen kat

geen kat om zonder handschoenen aan te pakken


    Zie: geen kat om zonder handschoenen aan te pakken

kat en muis


    Zie: kat en muis

kat in het bakkie


    Zie: kat in het bakkie

maak dat de kat wijs


    Zie: maak dat de kat wijs

Nubische kat


    Zie: Nubische kat

Perzische kat


    Zie: Perzische kat

Siamese kat


    Zie: Siamese kat

Siberische kat


    Zie: Siberische kat

van alle katten kwaad weten


    Zie: van alle katten kwaad weten

voor de kat z'n kut


    Zie: voor de kat z'n kut

voor de kat z'n viool


    Zie: voor de kat z'n viool

wilde kat


    Zie: wilde kat

zich voelen als een kat in een vreemd pakhuis


    Zie: zich voelen als een kat in een vreemd pakhuis

zijn kat sturen


    Zie: zijn kat sturen

zo lenig als een kat


    Zie: zo lenig als een kat

zo misselijk als een kat


    Zie: zo misselijk als een kat

zo snel als een kat


    Zie: zo snel als een kat

zo vals als een kat


    Zie: zo vals als een kat

zo wijs als Salomo's kat


    Zie: zo wijs als Salomo's kat

Spreekwoorden


als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel


    Zie: als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel

als de kat van huis is, piepen de muizen


    Zie: als de kat van huis is, piepen de muizen

als de kat van huis is, vieren de muizen feest


    Zie: als de kat van huis is, vieren de muizen feest

als een kat zich wast, komt er gewis een gast


    Zie: als een kat zich wast, komt er gewis een gast

als katten muizen, mauwen ze niet


    Zie: als katjes muizen, mauwen ze niet

de kat muist het best als hij jongen heeft


    Zie: de kat muist het best als hij jongen heeft

een kat in het nauw maakt rare sprongen


    Zie: een kat in het nauw maakt rare sprongen

een kat komt altijd op zijn pootjes terecht


    Zie: een kat komt altijd op zijn pootjes terecht

het muist al wat van katten komt


    Zie: het muist al wat van katten komt

of je nu van de kat gebeten wordt, of van de hond, gebeten word je toch


    Zie: of je nu van de kat gebeten wordt, of van de hond, gebeten word je toch

omwille van de smeer likt de kat de kandeleer


    Zie: omwille van de smeer likt de kat de kandeleer

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • katarend
  • katbeer
  • katknuppelen
  • katoog
  • katschip
  • kattenaids
  • kattenallergeen
  • kattenbaasje
  • kattenbabbel
  • kattenbak
  • kattenbal
  • kattenbandje
  • kattenbedrog
  • kattenbeest
  • kattenbeet
  • kattenbek
  • kattenbeul
  • kattenbewonderaar
  • kattenbezit
  • kattenbezitter
  • kattenblik
  • kattenbont
  • kattenbot
  • kattenbranche
  • kattenbrein
  • kattenbril
  • kattenbrokken
  • kattenbuik
  • kattenbult
  • kattendarm
  • kattendiabetes
  • kattendrek
  • kattendrol
  • kattendrug
  • katteneigenaar
  • katteneten
  • kattenfamilie
  • kattenfobie
  • kattenfokker
  • kattenfokkerij
  • kattengedrag
  • kattengejammer
  • kattengejank
  • kattengeluid
  • kattengemiauw
  • kattengespin
  • kattengeur
  • kattengevecht
  • kattengezicht
  • kattengodin
  • kattengras
  • kattengrit
  • kattenhaar
  • kattenhandel
  • kattenhandschoen
  • kattenhater
  • kattenhersenen
  • kattenhoofd
  • kattenhotel
  • kattenjong
  • kattenkennel
  • kattenkenner
  • kattenkerkhof
  • kattenkeurmeester
  • kattenklauw
  • kattenkop
  • kattenkorrels
  • kattenkrabziekte
  • kattenkruid
  • kattenkussen
  • kattenkwaad
  • kattenkweker
  • kattenkwekerij
  • kattenleed
  • kattenleucose
  • kattenleukemie
  • kattenleven
  • kattenliefde
  • kattenliefhebber
  • kattenliefhebster
  • kattenlijf
  • kattenlucht
  • kattenluik
  • kattenmand
  • kattenmanieren
  • kattenmelk
  • kattenmepper
  • kattenmuil
  • kattenmuts
  • kattenmuziek
  • kattennagel
  • kattenneus
  • kattennummer
  • kattenoog
  • kattenoor
  • kattenoverschot
  • kattenpaal
  • kattenpels
  • kattenpension
  • kattenpies
  • kattenpil
  • kattenpis
  • kattenplaag
  • kattenpoep
  • kattenpoot
  • kattenpopulatie
  • kattenprikpil
  • kattenprobleem
  • kattenpsychologie
  • kattenpsycholoog
  • kattenpupil
  • kattenras
  • kattenregistratie
  • kattenren
  • kattenrestaurant
  • kattenreuk
  • kattenrug
  • kattensalon
  • kattenschedel
  • kattenschijt
  • kattenshow
  • kattensilhouet
  • kattensnoep
  • kattensnoepje
  • kattensnor
  • kattensoort
  • kattenspeelgoed
  • kattenspeeltje
  • kattensprong
  • kattenstaart
  • Kattenstoet
  • kattententoonstelling
  • kattentong
  • kattentrainster
  • kattentunnel
  • kattenuitwerpselen
  • kattenvangstok
  • kattenvel
  • kattenverblijf
  • kattenverkoop
  • kattenverlamming
  • kattenversnapering
  • kattenvertaler
  • kattenvervoer
  • kattenvlees
  • kattenvlo
  • kattenvoeding
  • kattenvoer
  • kattenvoet
  • kattenvriend
  • kattenvrij
  • kattenvrouw
  • kattenvrouwtje
  • kattenvulling
  • kattenwas
  • kattenwedstrijd
  • kattenwereld
  • kattenwijf
  • kattenworp
  • kattenziekte
  • katuil
  • katvanger
  • katvijandig
  • katvis
  • katvrouw
  • katwilg
  • katzwijm

Overige woordfamilieleden


kat 1.1

beeld of afbeelding van een kat, bv. in de kunst

Betekenisbetrekking


metonymie
Betrokken betekenissen 1.0 : 1.1

Algemene voorbeelden


In 1982 heeft CV Oranjebuurt een bronzen kat aan de gemeente Helmond aangeboden. Dit bronzen sculptuur was het kunstwerk in onze buurt.

http://oranjebuurt.creationpoint.nl/nl/ontstaan-putter

De reprodukties maken duidelijk waarom je bepaalde schilderijen nauwelijks kan restaureren zonder de perfekte illuzie van het beeld te verstoren, terwijl een beschadigde Madonna in albast er nog vervoerend mooi uitziet. Of waarom je een kat van een vroege Italiaanse meester anders moet retoucheren dan het keffertje op een paneel van Rogier Van der Weyden.

De Standaard,

kat 2.0

dier uit de familie der katachtigen, een familie van roofdieren waartoe de leeuwen, tijgers en de kleine katten behoren; katachtig roofdier
Vaak in het meervoud.

Semagram


Een kat…

is een zoogdier; is een dier

  • [Geluid] brult, mauwt, miauwt, blaast, spint of gromt; maakt een brullend; mauwend; miauwend; blazend; spinnend of grommend geluid
  • [Kleur] heeft een effen, gevlekte of gestreepte vacht
  • [Bouw] is gewerveld; heeft een gespierd en lenig lichaam; heeft vier poten
  • [Deel] heeft vijf tenen aan de voorpoten en vier aan de achterpoten; heeft scherpe kromme klauwen die bij de meeste soorten intrekbaar zijn; heeft een min of meer ronde kop met lange snorharen; heeft doorgaans spleetvormige pupillen; heeft scherpe tanden en grote hoektanden
  • [Voortplanting] brengt de jongen levend ter wereld
  • [Plaats] leeft meestal in bosgebieden, maar kan ook in andersoortige gebieden voorkomen, bv. savanne of bergachtig gebied
  • [Woongebied] komt voor in Europa, Azië, Afrika, Amerika
  • [Eigenschap of hoedanigheid algemeen] is lenig, behendig en snel
  • [Gedrag] is een vleeseter; leeft meestal solitair, maar leeuwen leven in groepjes; is een nachtdier en kan goed bij schemer zien; kan goed jagen en klimmen
  • [Verscheidenheid] is een kleine kat, bv. een huiskat of wilde kat, of behoort tot de subfamilie der grote katten, bv. een tijger of leeuw

Rijk Animalia; Dieren
Stam Chordata; Chordadieren
Klasse Mammalia; Zoogdieren
Orde Carnivora; Roofdieren
Familie Felidae; Katachtigen

Algemene voorbeelden


De gevlekte katten van de panter tot aan de kleine wilde katten, zoals de Ocelot en de Bengaalse kat zullen niet te redden zijn, ook al zal de een of andere dierentuin een poging daartoe doen.

http://www.absmid.demon.nl/mainpage.htm

Van alle katten is de leeuw de enige die echt in groepen leeft, waarvan het aantal varieert van twee tot dertig stuks.

http://www.worldexplorer.be/de_grote_katten.htm

Combinatiemogelijkheden


met adjectief ervoor


  • grote katten
  • kleine katten
  • middelgrote katten

Felidae is de verzamelnaam voor alle grote en kleine katten.

http://www.tijgeritorium.net/general/onderverdeling/felidae_NL.html

In het geval van de Felidae-familie worden ze elk nog eens onderverdeeld in twee subfamilies: de familie van de grote katten (Pantherinae) en de familie van de kleine (en middelgrote) katten (Felinae).

http://www.tijgeritorium.net/general/onderverdeling/felidae_NL.html

Grote katten brullen. Kleine katten kunnen niet brullen. Dat komt doordat hun strottehoofd anders gebouwd is.

http://users.pandora.be/ggjv/Honden/kInfo.htm

Dus, ja, haaien verzorgen een broodnodige dienst. Aasetende vogels evenzo. Wellicht zullen leeuwen en tijgers en andere grote katten een gelijksoortige "karkasverwerkingsdienst" voor ons verzorgen op het vaste land.

http://www.e-watchman.be/postzakken/2003_25_29_juni_5_juli.html,

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


  • kattensoort

kat 3.0

(pejoratief)

bitse, vinnige vrouw; bits of vinnig meisje

Betekenisbetrekking


metafoor
Betrokken betekenissen 1.0 : 3.0

Semagram


Een kat…

is een vrouw; is een persoon

  • [Gedrag] is vinnig, snibbig, bitsig als een kat

    Algemene voorbeelden


    En de moeder? De moeder is de spil, het hart, de ziel van de familie. Dianne Krijnen speelt haar krachtig en roerend. Een kat, een zeur, een kreng, vol vergeefse burgermanstrots en valse schaamte.

    NRC,

    Vaste verbindingen


    valse kat


      Zie: valse kat

    kat 4.0

    bitse opmerking; snauw

    Semagram


    Een kat…

    is een taaluiting

        Algemene voorbeelden


        Voorlopig is er binnen de club echter niemand die hardop over een kampioenschap durft te filosoferen. 'Want daarvoor heb je geluk nodig', aldus Gritter. 'En voldoende spelers'. De laatste opmerking was een kat in de richting van scheidsrechter S. van Wijk, die de Meppelers in de gordijnen joeg met een aantal discutabele beslissingen.

        Meppeler Courant,

        Combinatiemogelijkheden


        als object bij een werkwoord


        • iemand een kat geven

        Mensen die van plan waren een onaardige opmerking te maken, of je een kat wilden geven, zullen stuiten op dit aura vol bloemetjes, waardoor hun houding tegenover jou verandert.

        http://www.webtarot.nl/info/grondings.html

        Woordfamilie


        Als deel van een afleiding


        • katten

        kat 5.0

        (militaire geschiedenis [militaire geschiedenis])

        middeleeuws belegeringswerktuig in de vorm van een lage, langwerpige houten constructie op rollen, die de aanvallers tegen een vestingmuur plaatsten om beschut en ongehinderd een bres in de muur te slaan, een muur te ondergraven of een vestinggracht te dempen
        Alleen in historiserend taalgebruik.

        Betekenisbetrekking


        metafoor
        Betrokken betekenissen 1.0 : 5.0

        Semagram


        Een kat…

        is een werktuig

        • [Uiterlijk] was een lage, langwerpige, houten constructie op rollen
        • [Functie] was een belegeringswerktuig dat aanvallers beschermde tegen schutters boven op de vesting
        • [Tijd] werd o.a. in de middeleeuwen gebruikt
        • [Gebruikswijze] werd tegen een vestingmuur geplaatst, zodat de belegeraars beschut en ongehinderd een bres in de muur konden slaan, een muur konden ondergraven of een gracht konden dempen
        • [Gebruiker] werd gebruikt door aanvallers van een in te nemen vesting

        Algemene voorbeelden


        Evenmin niet te onderschatten is het ondergraven van de muren. Ter bescherming van de gravers worden katten gebruikt. Deze bestaan uit lichte lage en langwerpige constructies, die aan alle kanten meestal uit hout of gevlochten twijgen bestaan. De enige verdediging hiertegen is het in brand schieten.

        http://www.bertsgeschiedenissite.nl/middeleeuwen/eeuw8/belegeringswerktuigen.htm

        kat 6.0

        (militaire geschiedenis [militaire geschiedenis])

        hoog boven de wal uitstekende opstellingsplaats voor geschut, op een bastion of elders in een verdedigingswerk
        Alleen in historiserend taalgebruik.

        Betekenisbetrekking


        metafoor
        Betrokken betekenissen 1.0 : 6.0

        Semagram


        Een kat…

        is een opstelplaats

        • [Vorm] varieert van een eenvoudig platform tot een volledig bastion
        • [Geheel] maakt deel uit van een vesting
        • [Functie] is een opstellingsplaats voor geschut en dient om de buitenwerken van een vestingstad te dekken
        • [Plaats] ligt op een bastion, halve maan of ravelijn

        Algemene voorbeelden


        Bij het middelste bastion is het middenterrein opgevuld en verhoogd tot een zogenaamde kat. Het bastion ontleent er zijn naam aan: Katten. Zo'n kat is een (aarden) verhoging vanwaar men met geschut de omgeving kon beheersen en nog steeds is deze kat het hoogste punt van de vestingwerken.

        http://c3c.nl/Webpags/Achtergronden_02/Achtergronden_02.html

        Woordfamilie


        Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


        • schietkat

        kat 7.0

        afbeelding

        Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
        (CC BY-SA 3.0)

        (technische wetenschappen energie [techniek])

        toestel waaraan een takel hangt en dat langs een geleidingsbaan wordt voortbewogen om lasten tussen vaste punten te vervoeren; loopkat

        Semagram


        Een kat…

        is een toestel; is een voorwerp

            Hoofdsemagram: loopkat


            Algemene voorbeelden


            Aan de hijsbalken wordt meestal een loopkat bevestigd. Loopkatten zijn buiten niet continu aanwezig. Haal voor het uitvoeren van een klus de juiste kat uit het magazijn. De eenvoudigste loopkat bestaat uit vier wielen.

            www.rendeuro.nl/download/hijsen-kettingtakels.pdf

            Woordfamilie


            Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            kat 8.0

            afbeelding

            Bron: Pearson Scott Foresman
            (Publiek domein)

            gesel van touwen met geknoopte uiteinden waarmee men vroeger misdadige matrozen of slaven strafte; geselkat
            Alleen in historiserend taalgebruik en meestal in de verbinding kat met de negen (of zeven) staarten.

            Semagram


            Een kat…

            is een strafwerktuig

            • [Deel] bestaat uit negen of zeven touwen of leren strengen met geknoopte uiteinden
            • [Plaats] werd gebruikt op zeilschepen en in strafkolonies
            • [Tijd] werd gebruikt tot in de eerste helft van de negentiende eeuw
            • [Ondervinder] werd gebruikt om misdadige matrozen of slaven te straffen

            Algemene voorbeelden


            Een lederen uitvoering van de kat was in zwang bij sommige landlegers en in strafkolonies.

            http://nl.wikipedia.org/wiki/Zweep

            Vaste verbindingen


            de kat met de negen staarten


              Zie: de kat met de negen staarten

            Woordfamilie


            Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


            • geselkat