peter


peter 1.0

((vooral) in België,katholicisme. In Nederland verouderd.)

mannelijke persoon die, samen met een vrouw, de meter, als getuige aanwezig is bij de doop van een kind, en die zich daardoor ook borg stelt voor de latere christelijke opvoeding van dat kind; peetvader

Semagram


Een peter…

is een man; is een persoon

  • [Groep] heeft naast zich een vrouw met dezelfde taak, die meter genoemd wordt
  • [Activiteit of handeling] is als getuige aanwezig geweest bij de doop van een kind; heeft daardoor aanvaard verder borg te staan voor de christelijke opvoeding van dat kind, vooral in het geval dat de ouders zouden overlijden; wisselt met zijn petekind vaak geschenken uit bij sommige gelegenheden zoals verjaardagen en nieuwjaar
  • [Betrokkene] heeft een petekind
  • [Toepassingsgebied of bereik] komt voor in de rooms-katholieke kerk en in sommige protestantse kerkgenootschappen
  • [Betrekking of relatie] is vaak een oom of een grootvader van het petekind

Algemene voorbeelden


Gezien de parochieregisters in tegenstelling tot de Burgerlijke Stand zo summier zijn, telt élk detail. Reconstrueer dus steeds het hele gezin. Noteer de doopheffers (peter meter). Wanneer blijkt dat ook tussen die personen geen naamgenoten van de vader te vinden zijn, zitten we met een probleem.

http://home.planetinternet.be/~jdebeurm/right10.htm

'Gij, vleistaart,' zei Louis als een peter tot zijn petekind, en klapte zijn boek dicht.

Het verdriet van België, Hugo Claus,

Combinatiemogelijkheden


met voorzetselgroep


Voorzetsel: van

  • de peter van hun oudste dochter
  • de peter van prinses Mathilde

Als u beroemde (en rijke) personen wil bezien, moet u niet naar Knokke maar naar Herne. Wie wil er niet eens de haag zien van de peter van Princes Mathilde?

http://studwww.ugent.be/~prdsmedt/kkk/html/posit01.htm,

Zijn weduwe doet een beroep op de peter van hun oudste dochter Catharina, Willem Gompaerts.

http://museum.antwerpen.be/vleeshuis/collectie.html

met bezittelijk voornaamwoord


  • haar peter
  • je peter
  • jouw peter
  • mijn peter
  • zijn peter

"Wij kregen Nana toevertrouwd, het jongste dochtertje. Ze was nog een kleuter toen. Ze werd bij ons gedoopt, ik werd haar peter."

De Standaard,

voorafgegaan door naamvalsgenitief


  • Louis' peter

Voor alle veiligheid had hij het papier vastgeprikt met punaises - duimspijkers moet je zeggen, eiste Louis' peter, maar Louis zei het nooit, hij werd al genoeg uitgelachen om zijn uitspraak.

Het verdriet van België, Hugo Claus,

met ander, nevengeschikt substantief


  • peter en meter
  • peters en meters
  • peter of meter

Bij mijn doop twee dagen later ontving ik de namen Albertus Hubertus Norbertus. roepnaam Albert. In het dagelijks leven zou ik Albert Egberts heten. Egbert Egberts en tante Maya waren peter en meter: het was te hopen dat ik nooit wees zou worden.

De tandeloze tijd. Dl. 1: Vallende ouders, A.F.Th. van der Heijden,

Ouders worden door hun kinderen tegenwoordig dikwijls met je-vormen aangesproken, schrijft de ANS. Tja, denk ik dan, de tijd staat niet stil en waarom dan ook niet grootouders, tantes, ooms, peters en meters?

De Standaard,

Naar schatting meer dan 900.000 Vlamingen, wellicht bijna een miljoen, doen het: hun 3-tot-16-jarige kinderen opvoeden. Nog duizenden anderen zijn daar, al dan niet professioneel, ook mee bezig: 100.000 leerkrachten, duizenden onthaalmoeders, tienduizenden grootouders en soms ook peters en meters, jeugdbewegingsleiders, jeugdtheater- en poppenspelers, televisiemakers, enzovoort.

De Standaard,

Voor het uitoefenen van de functie van peter of meter bij het doopsel dient een mens gevormd te zijn in de R.-K.

http://www0.ktu.nl/canoniekevraagbaak/PAROCHIE/doopouder.htm,

Dit waren twee mensen, de peter en meter, die antwoord konden geven op de doopvragen in plaats van de dopeling.

http://www.vanharte.nl/uk_baby_doopfeesten_symbolen.htm

De meeste kinderen krijgen drie voornamen: de echte voornaam, aangevuld met de namen van peter en meter.

http://www.vanharte.nl/uk_baby_doopfeesten_symbolen.htm

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


peter 1.1

((vooral) in België)

man met gezag, deskundigheid of ervaring die de opdracht heeft om een minder ervaren of deskundig iemand onder zijn hoede te nemen, te begeleiden en raad te geven bij zijn activiteiten

Betekenisbetrekking


metafoor
Betrokken betekenissen 1.0 : 1.1

Semagram


Een peter…

is een man; is een persoon

      Algemene voorbeelden


      Met de opeenvolgende Jores-projecten heeft het vanaf 1996 aan meer dan 130 afgestudeerde jongeren de mogelijkheid geboden een jaar lang werfervaring op te bouwen onder begeleiding van ervaren "peters".

      http://www.monument.vlaanderen.be/vcar/nl/taak.html

      In het totaal werden via de Kamers van Koophandel en het Strategisch Plan Kempen reeds 4000 KMO's bereikt en hebben 600 peters uit 160 peterbedrijven zich vrijwillig ingezet voor dit project.

      http://www.bankvanbreda.be/Images/14_781.pdf,

      Collega's inwerken, peter zijn, mentor zijn, training on the job: dekt de vlag de lading?

      http://www.novare.be/Basisframepagina.htm

      Een nieuwe leerkracht wordt extreem begeleid door de systeembegeleiders en meestal hebben ze ook nog een peter, vaak een meer geroutineerde leerkracht van hetzelfde vak die hen coacht.

      http://www.klasse.be/archieven/archieven.taf?actie=detail=6086,

      Combinatiemogelijkheden


      met ander, nevengeschikt substantief


      • peter of meter
      • peter en meter

      In het verlengde van de Startdagen ligt daarom het initiatief om eerstejaars die het willen aan een "peter of meter" te helpen bij wie ze in de loop van het jaar altijd terechtkunnen.

      http://www.ufsia.ac.be/onderwijs/leven/pastorale_werking.html

      Woordfamilie


      Als deel van een afleiding


      peter 1.2

      ((vooral) in België)

      man die vanwege zijn gezag op een bepaald gebied door een organisatie wordt aangesteld als een soort beschermheer en zo bij te dragen tot de uitstraling ervan; meer algemeen: man die de verantwoordelijkheid op zich neemt om voor het welzijn van iets te zorgen

      Betekenisbetrekking


      metafoor
      Betrokken betekenissen 1.0 : 1.2

      Semagram


      Een peter…

      is een man; is een persoon

          Algemene voorbeelden


          Toots Thielemans is nu al meer dan tien jaar officieel de 'peter' van het festival.

          De Morgen,

          Het BOIK doet voor de nieuwe aktie een beroep op twee peters (de atleten William Van Dijck en Jean-Paul Bruwier) en twee meters (roeister Annelies Bredael en zwemster Brigitte Becue).

          De Standaard,

          Combinatiemogelijkheden


          met ander, nevengeschikt substantief


          • peter en meter
          • peter of meter

          Elke boom wacht vanaf heden op een peter of meter, die ter gelegenheid van de plantdag bovendien een wens aan de plantput mogen toevertrouwen.

          http://www.koksijde.be/nl_main.asp?rubr=0=/Bestuur/Persdienst/Tijdingen/artikel.asp%3Ffld_id_artikel%3D577

          Brouwers en Appelmans peter en meter van Bewegingsschool. Ex-tennisster Sabine Appelmans en Radio Klara-presentator Fred Brouwers hebben zondag het meter- en peterschap opgenomen van de Bewegingsschool Achilles in Grimbergen, een initiatief dat kinderen tussen 1,5 en 11 jaar via allerlei inventieve spelvormen in een veilige infrastructuur wil stimuleren om te bewegen.

          Gazet van Antwerpen,

          Woordfamilie


          Als deel van een afleiding


          peter 1.3

          ((vooral) in België)

          instelling die de opdracht heeft om een minder prestigieuze instelling onder zijn hoede te nemen, te begeleiden en raad te geven bij zijn activiteiten; patronerende instelling

          Betekenisbetrekking


          generalisering
          Betrokken betekenissen 1.1 : 1.3

          Semagram


          Een peter…

          is een instelling

              Algemene voorbeelden


              Officieel wordt de universiteit 'peter' van de management-school maar in concreto scheurt de VSM zich volledig af van de universiteit.

              http://www.schamper.ugent.be/schamper362/362-vlerick.html,

              Van den Brande speelt met de gedachte om een universiteit als peter aan te stellen, wanneer een hogeschool geld krijgt. Maar die peter zal zich dan wel niet té veel mogen bemoeien.

              De Standaard,

              Woordfamilie


              Als deel van een afleiding


              Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


              peter 2.0

              ((vooral) in België)

              vader van iemands vader of moeder; grootvader; opa

              Semagram


              Een peter…

              is een man; is een persoon

                  Algemene voorbeelden


                  'Tijd genoeg om te treuren als ge oud zijt, hè, vader?' zei papa, en peter knikte welwillend.

                  Het verdriet van België, Hugo Claus,

                  Mijn grootvader van moederszijde was zijn hele leven werkzaam bij een elektriciteitsmaatschappij, reden waarom hij door mij 'peter elektriek' werd genoemd, ter onderscheiding van mijn andere grootvader, 'peter schoenmaker'.

                  Verzameld proza, Jotie T'Hooft,

                  Ik ben geboren en getogen in de schaduw van de schoorstenen van de Asphaltco. Mijn nonkel Jean werkte bij Asphaltco. Ze produceerden teerpapier waarmee platte daken waterdicht werden gemaakt en waarmee peter Charel de paadjes van zijn piekfijn onderhouden groententuin bekleedde.

                  Werk, Josse De Pauw,

                  Mijn grootvader - peter Hellebeek dus - staat nu hier op de kast in de keuken, samen met het kruisbeeld, en wat verder staan daar ook een foto van mij met Fellini (onze - intussen overleden - kater), een kitscherige Ganesh én een plastic oLV-beeldje dat met water uit Lourdes is gevuld: the gallery of kitsch.

                  Een jaar als (g)een ander, Kristien Hemmerechts,

                  peter 2.1

                  ((vooral) in België)

                  oude man met meerdere generaties nakroost

                  Betekenisbetrekking


                  generalisering
                  Betrokken betekenissen 2.0 : 2.1

                  Semagram


                  Een peter…

                  is een man; is een persoon

                      Algemene voorbeelden


                      Bij een eenvoudige koffie met gebakje, en een koek van peter Jef voor de achterkleinkinderen, werd gisteren in de Langestraat in Wambeek de 102de verjaardag gevierd van Jozef Jans, alias Jef 'van Kuiper'.

                      http://www.hetvolk.be/Nieuws/Detail.aspx?ArticleID=GF87MN0O=REG,