eend


eend 1.0

middelgrote, tot de uitgebreide familie van eendachtigen behorende watervogel met zwemvliezen tussen de tenen, waterafstotende veren en een brede, platte snavel om voedsel zoals zaden en kroos uit het water te filteren

Semagram


Een eend…

is een vogel; is een dier

  • [Afmeting] is, afhankelijk van de soort, 35 tot 86 cm lang
  • [Geluid] kwaakt, snatert; maakt een kwakend of snaterend geluid
  • [Kleur] heeft meestal een kleurig verenkleed in het geval van een mannetje en een schutkleur als wijfje
  • [Bouw] is gewerveld; heeft twee poten
  • [Deel] heeft zwemvliezen, waterafstotende veren en een brede, platte snavel
  • [Voortbrenging] wordt veel in het wild aangetroffen maar komt ook vaak in tamme, gefokte varianten voor
  • [Voortplanting] legt eieren
  • [Plaats] leeft vooral in waterrijke gebieden en, afhankelijk van de soort, in zout en zoet water
  • [Woongebied] komt wereldwijd voor
  • [Leeftijd] kan tot 20 jaar worden; wordt 2 jaar in het wild en 10 tot 12 jaar in gevangenschap; wordt als jong kuiken of piel genoemd
  • [Behandeling of bewerking] wordt in sommige streken nog bejaagd en in onze streken ook vaak gevoerd op sloten en vijvers als tijdverdrijf
  • [Beweging] beweegt zich voort met een waggelpas
  • [Gedrag] is meestal een planteneter en soms een alleseter
  • [Product of vrucht] legt eieren (voor de consumptie); levert vlees; levert veren voor donsdekbedden, kussens e.d.
  • [Onderscheid of tegenstelling] is kleiner dan een zwaan of gans; heeft een kortere nek dan een zwaan of gans

Rijk Animalia; Dieren
Stam Chordata; Chordadieren
Klasse Aves; Vogels
Orde Anseriformes; Eendvogels
Familie Anatidae

Algemene voorbeelden


De eend is een watervogel. Hij kan zwemmen maar ook vliegen. Een gewone eend kan wel 12.000 veren hebben. Tussen de veren zit lucht zodat het werkt als een soort zwemvest. De veren zijn er ook om het dier warm te houden. De veren van de eend worden niet nat omdat ze vettig zijn. Bij de staart van de eend zit een vetklier. De eend gebruikt zijn snavel om zijn veren glad te strijken en met vet in te smeren. Door het vetlaagje blijven de veren dus lekker droog [...]. Hij eet zaden en delen van planten. De eend duikt ook wel eens onder water om een hapje te nemen. Dit duiken, waarbij de eend zijn kop onder water steekt en alleen zijn achterlijf nog te zien is wordt grondelen genoemd.

http://www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20050525_bceend01

In het najaar gebruiken duizenden trekvogels De Peel als verzamelplaats. Verschillende steltlopers zorgen dat ze hier weer kracht krijgen om de trek naar het zuiden te maken. Dit doen de ganzen, eenden en Kraanvogels ook.

http://proto.thinkquest.nl/~jrc181/dieren.htm

De jacht op watervogels, zoals eenden, blauwe reigers, ijsvogels, ganzen en meerkoeten, is normaal open van 15 oktober tot 31 januari.

De Standaard,

De winterleg van de eenden was dermate goed dat men zeer vroeg met deze dieren kon kweken en dat tegen Pasen de eerste gemeste jonge eenden op het menu konden gezet worden.

http://users.pandora.be/jaak.rousseau/watervogels/huttegemse_eend.htm

Combinatiemogelijkheden


als object bij een werkwoord


  • eenden houden
  • eenden vangen
  • eenden voeren
  • eenden voederen

Eenden houden is in Egypte vrouwenwerk, karpers vangen is mannenwerk.

NRC,

De kooiker vangt de eenden nu echter niet meer voor consumptie, maar ringt ze voor onderzoek.

http://www.waterland.net/npschierm/

Met engelengeduld legt hij aan buurtbewoners [...] uit waarom het gras niet elke week gemaaid wordt [...], waarom dood hout hier niet opgeruimd wordt of waarom het verkeerd is om de eenden te voederen.

http://www.zwvlkoepel.be/klimop2003-1.htm,

Toen raapte hij het brood op en ging de eenden voeren.

Zonder genade, Renate Dorrestein,

als subject bij een werkwoord


  • dobberen
  • kwaken
  • kwekken
  • snateren
  • waggelen
  • zwemmen

Knoestige bomen laten voorzichtig nieuwe blaadjes zien. Een jogger doet zijn wekelijkse rondje. En eenden dobberen loom op het water, zich lavend aan de lentezon. Er zijn slechtere plekken te bedenken dan Het Park bij de Euromast in Rotterdam.

http://www.webregio.nl/rotterdam-noord/lifestyle/wonen/artikel/1903285/foto/1/t-wordt-nog-mooier-in-het-park.aspx,

Niet veel later kwam de zon over ons op. Een eend kwaakte.

Hier ben ik, Donald Niedekker,

Er is een vijver met allerhande vogels: ganzen snateren, eenden kwekken.

NRC,

De natuur hult zich in diep stilzwijgen, slechts hier en daar snatert een eend of laat een vogel zijn aanwezigheid horen.

Meppeler Courant,

De eend waggelt door de tuin en wordt daarbij gevolgd door een groep donzige wezentjes. Sommige zijn bruin, of bruin met gele stipjes en een paar zijn helemaal geel.

http://www.angelfire.com/pop2/edsmuziek/navigator/verhalen/eendjes.htm

In de sloot zwommen wat eenden, twee vrouwtjes en vijf mannetjes.

Het Bureau. Dl. 6: Afgang, J.J. Voskuil,

met adjectivisch tegenwoordig deelwoord


  • broedende eend
  • kwakende eend

Laat het broedsel met rust. De broedende eend veroorzaakt geen enkele overlast. Maak een afspraak met de dierenambulances, dat de hele familie, zodra de jongen geboren zijn, zo snel mogelijk naar de dichtstbijzijnde vijver geëvacueerd kunnen worden.

http://www.xs4all.nl/~teledier/ehbo/index.html

Mehdi zag zichzelf zitten aan de rand van de sloot, het brood brekend voor kwakende eenden, terwijl ik vergeefs probeerde uit de kinderwagen te komen.

De langverwachte, Abdelkader Benali,

Blaffende honden, kwakende eenden, wandelende mensen en spelende kinderen: de muzikanten werden er niet door afgeleid.

Meppeler Courant,

met substantief ervoor


  • een vlucht eenden

Met hun adem in dezelfde maat staarden ze samen naar een vlucht eenden die de stad binnenviel. In een wapperende V trokken de vogels langs.

't Is zo weer nacht, Joyce Roodnat,

'Hij heeft nooit van me gehouden', zegt ze terwijl ze met haar ogen een vlucht eenden volgt die laag over de weilanden vliegt.

De steen der wijzen, J.M.A. Biesheuvel,

in voorzetselgroep


  • jacht op eenden
  • jagen op eenden

Jacht op eenden en fazanten. De AID heeft in 2000 proces-verbaal opgemaakt voor het jagen met niet geoorloofde middelen en vangen c.q. jagen zonder vergunning.

http://www.aid.nl/index2.html,

Om het jachttableau te vergroten worden er op diverse plaatsen fazanten uitgezet en wordt er op eenden gejaagd dichtbij putten en sloten waar (lok)voer wordt verstrekt.

http://www.aid.nl/index2.html,

met ander, nevengeschikt substantief


  • eenden en ganzen
  • eenden en zwanen
  • kippen en eenden

Op het ijs stonden plassen. Bij het brugje was het water open gehouden. De eenden en ganzen zwommen er dicht bij elkaar rond.

Het Bureau. Dl. 6: Afgang, J.J. Voskuil,

Er zijn in alle landen waar duiven werden gehouden legio regels en bepalingen op schrift gesteld die misbruik en onrecht moesten tegengaan en die het houden van duiven aan banden moesten leggen. Ook ten aanzien van eenden en zwanen bestonden dergelijke voorschriften.

http://www.postduiven.com/promotie/duivenbase/index.htm

Voor het eten is afgelopen, zegt Machance tegen me: 'Vind je niet dat we nog even naar de kippen en eenden moeten gaan kijken?' Ze trekt aan de rugleuning van mijn stoel: 'Kom, dan gaan we.' Buiten is het donker. We lopen langzaam naar het kippenhok, bekijken de afrastering.

De jongen die alles goed wou denken, Ben Faccini,

Vaste verbindingen


tamme eend

Zie: tamme eend

wilde eend

Zie: wilde eend

als water van een eend afglijden

Zie: als water van een eend afglijden

Woordfamilie


Als deel van een afleiding


Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen


Als linkerlid in samenstellingen en samenkoppelingen


Als deel van een samenstellende afleiding


eend 1.1

eend van het vrouwelijk geslacht; vrouwelijke eend

Betekenisbetrekking


specialisering
Betrokken betekenissen 1.0 : 1.1

Semagram


Een eend…

is een vogel; is een dier

  • [Geslacht] is een vrouwtje

    Algemene voorbeelden


    Diersoort. Eend. Mannetje, woerd. Vrouwtje, eend. Jong, kuiken/piel.

    http://www.vragen.org/natuur/460/wat-zijn-de-geslachtsbenamingen-van-dieren-2.html,

    Koekoekseend. Deze eenden hebben een relatief lang lichaam met een kleine kop en lange snavel [...]. De woerd heeft een dofzwarte kop en hals [...]. De eend heeft een doffe donkerbruine tot zwart neigende kruin, nek en bovendelen.

    http://www.aviornis.be/index.php?id=soortbeschrijving&L=2%2F%2Fa...ites....3F%3F%3F%2F%3Fview%3Dpage%20%20%2Findex.php%3Fpage%3Dhttp%3A%2F%2Fwww.freediskspace.com%2F_inc%2Fimages%2Fv4.5id1%3F#c525

    De eend en woerd zien er hetzelfde uit. Gele fluiteenden zijn goede ouders en bebroeden vaak afwisselend de eieren, ook zorgen ze samen voor de jongen.

    http://www.dierenhandelhoogendoorn.nl/dieren/watervogels/eenden/fluiteenden.html,

    eend 1.2

    geslachte en voor consumptie schoongemaakte of als gerecht bereide eend; eend als voedsel

    Betekenisbetrekking


    metonymie
    Betrokken betekenissen 1.0 : 1.2

    Semagram


    Een eend…

    is gevogelte

    • [Deel] bestaat hoofdzakelijk uit het vlees, een deel van het skelet en vaak de huid van de vogel, en is voor de bereiding ontdaan van kop, poten, ingewanden en veren

      Algemene voorbeelden


      Gember en prei in de buikopening van de eend stoppen. In een oven lichtbruin bakken. Ongeveer 45 minuten. Dan op een schaal de nog warme eend insmeren met honing.

      http://www.eigenwijskoken.nl/PEKING.HTM

      Van de wilde eend worden enkel de bouten en de filets gegeten. Daarom rekent men 1 eend voor 2 personen.

      http://www.xquis.com/xquis/warenkennis/37/eendenborst.html,

      Combinatiemogelijkheden


      als object bij een werkwoord


      • een eend bakken
      • een eend blancheren
      • een eend glaceren

      Leg de eend met de borstkant naar boven op een rooster, zet dat op een afdruipbak (zonder water) en bak de eend 55 minuten.

      http://users.raketnet.nl/jan-ten-kate/3/15/2399.htm

      Breng een pan met ruim water aan de kook, blancheer de eend enkele seconden en droog de eend met keukenpapier af.

      http://users.raketnet.nl/jan-ten-kate/3/15/2399.htm

      Glaceer de eend zowel vanbinnen als vanbuiten met de honingsiroop en laat de eend 5 uur drogen (de beste manier om dit te doen, is de eend aan een haak in een droge, goed geventileerde ruimte op te hangen).

      http://users.raketnet.nl/jan-ten-kate/3/15/2399.htm

      met adjectivisch voltooid deelwoord


      • gebraden eend
      • gevulde eend

      New York Smells is een kollektie van 21 postkaarten met daarop een klever, waaronder typische Newyorkse stadsdampen verborgen zitten. Je ruikt het gras van Central Park, de kabeljauw van de Fulton Fish Market [...]. Natuurlijk ontbreekt ook de gebraden eend uit Chinatown niet, evenmin als het aroma van forenzenoksels tijdens de metrospits.

      De Standaard,

      Gevulde eend. Lunch/Brunch uit de Internationale keuken. Ingrediënten: 1 pekingeend gewassen en uitgelekt. 1 blik ananas.

      http://www.smulweb.nl/zoeken/?type-recepten=recept&query=eend,

      Vaste verbindingen


      tamme eend

      Zie: tamme eend

      wilde eend

      Zie: wilde eend

      eend met sinaasappelsaus

      Zie: eend met sinaasappelsaus

      iemand vliegen de gebraden eenden in de mond

      Zie: iemand vliegen de gebraden duiven in de mond

      eend 1.3

      vlees van een tamme of wilde eend; eendenvlees

      Betekenisbetrekking


      metonymie
      Betrokken betekenissen 1.0 : 1.3

      Semagram


      Eend…

      is vlees van gevogelte

          Algemene voorbeelden


          Voor het hoofdgerecht is er keuze uit eend en lamsvlees.

          NRC,

          Eend, gebraden aan het spit, smaakt heerlijk, maar kan ook worden gebakken in de pan of in de oven.

          http://www.delhaize.be/food/thetaste/game/_nl/game.asp

          Andere wildbereidingen: haas bereiden, konijn bereiden, fazant bereiden, gans bereiden, ree bereiden, hert bereiden, duif bereiden, eend bereiden.

          http://www.wildeten.com/wild-bereiden/eend-bereiden/

          Vroeger was eend vooral diepgevroren verkrijgbaar.

          http://www.xquis.com/xquis/warenkennis/37/eendenborst.html,

          Recept: Eend met Sinaasappelsaus.

          http://www.tastyweb.nl/recept/eend/met/sinasappelsaus,

          Combinatiemogelijkheden


          met adjectivisch voltooid deelwoord


          • gerookte eend
          • geroosterde eend

          Koud buffet: Lasagnerollade van gerookte zalm en pesto in kaviaarsaus, Japanse sushi gevuld met krab en gerookte paling in lichte sojasaus [...], gerookte eend en cranberry's [...]. Gegrilde parelhoen met oosterse miesalade.

          http://www.dufais.nl/Grand%20buffet%20Nouveau.htm

          Stukjes geroosterde eend, die je in pruimensaus dipt, op een pannekoekje legt.

          http://www.wereldvlinders.be/diary/diary-full.html

          met substantief ervoor


          • een plakje eend
          • een stukje eend

          Verhit de olie in de wok, doe de helft van de plakjes eend erin en bak ze al omscheppend aan alle kanten bruin.

          http://users.raketnet.nl/jan-ten-kate/3/99/2401.htm,

          Breng de saus op smaak met wat zout en rijkelijk versgemalen peper en leg de stukjes eend in de saus.

          http://users.raketnet.nl/jan-ten-kate/3/99/2401.htm,

          Vaste verbindingen


          tamme eend

          Zie: tamme eend

          tamme eend

          Zie: tamme eend

          wilde eend

          Zie: wilde eend

          wilde eend

          Zie: wilde eend

          eend 1.4

          in figuurlijke verbindingen, meestal in toepassing op personen

          Vaste verbindingen


          domme eend

          Zie: domme eend

          lamme eend

          Zie: lamme eend

          een vreemde eend in de bijt

          Zie: een vreemde eend in de bijt

          eend 2.0

          afbeelding

          Bron: Rama
          ( CC BY-SA 2.0 )

          (verouderend)

          kleine, goedkope auto van de Franse autofabrikant Citroën met een licht motorvermogen van 2 (fiscale) pk en een bolle motorkap en dak, die in grote aantallen werd gebouwd tussen 1948 en 1990; 2pk

          Betekenisbetrekking


          metafoor
          Betrokken betekenissen 1.0 : 2.0

          Semagram


          Een eend…

          is een auto; is een voertuig

          • [Vorm] heeft een bol gevormd dak en een bolle motorkap en spatborden
          • [Functie] dient om zich te verplaatsen
          • [Vervaardiging] werd gebouwd door de Franse autofabrikant Citroën
          • [Tijd] werd gebouwd in de periode tussen 1948 en 1990
          • [Eigenschap of hoedanigheid algemeen] is klein, goedkoop en niet-luxueus, en heeft een licht motorvermogen van 2 (fiscale) pk
          • [Onderscheid of tegenstelling] onderscheidt zich door zijn bollere dak en motorkap van de opvolger Dyane met zijn plattere en rechthoekige vormen

          Algemene voorbeelden


          De Citroën 2PK spreekt nog steeds tot de verbeelding en kan rekenen op een schare fans voor het leven. Rond het autootje, dat op het Parijse Autosalon van 1948 door André Citroën aan het publiek werd voorgesteld als "de auto die volgeladen met eieren door een veld kan rijden zonder er één te breken" is in de loop der jaren een echte mythe ontstaan. De "eend" of de "geit", zoals de 2PK ook wel bekend staat, was (en is in zekere mate nog steeds) het vervoermiddel van de alternatieve student of van het keuterboertje dat ermee naar de markt rijdt.

          http://www.citrobe.org/50yrsmonum.htm,

          Geschiedenis van de Eend. De Citroën 2cv is ontwikkeld om het Franse platteland te bevrijden van paard en wagen. Het programma van eisen was simpel; bouw een auto die 2 boeren en een zak aardappelen of een schaap naar de markt brengt, een mand eieren ongeschonden kan vervoeren en welke zuinig, betrouwbaar en goedkoop is. Het uiterlijk van de 2cv was onbelangrijk. Voor de oorlog werd al aangevangen met het ontwerp, in 1948 stond het resultaat op de Parijse Autosalon [...]. Een Nederlandse verslaggever noemde haar, naast de ander sierlijke Citroën-modellen, een "Lelijk Eendje". Onbedoeld heeft hij daarmee gevleugelde woorden geschreven.

          http://www.ducktrail.nl/geschiedenis-van-de-eend.html

          De eend zoals wij hem nu het meest tegenkomen is ontstaan in 1970, toen een iets hogere eis werd gesteld aan de te ontwikkelen snelheid, Vanaf toen was er keuze uit twee modellen. De 2cv4 had een 435cc-motor en is verantwoordelijk voor de verhalen van mensen die met tegenwind fietsend een rijdende eend inhaalden. De 2cv6 was uitgerust met een 602cc-motor en leverde een dusdanig vermogen dat een voor het huidige verkeer acceptabele snelheid gehaald kon worden.

          http://www.ducktrail.nl/geschiedenis-van-de-eend.html

          Een goede zoekmachine wéét dat een site die is gewijd aan 'oude auto's' ook informatie bevat over kevers en eenden - maar dat, omgekeerd, een site over kevers en eenden ook kan gaan over dieren.

          NOS Nieuws,

          Vaste verbindingen


          lelijke eend

          Woordfamilie


          Als deel van een afleiding


          Als rechterlid in samenstellingen en samenkoppelingen